Prinses denkt door (2/4) – over harde en zachte therapie

In een eerdere post heb ik beschreven wat ik geleerd heb van een conflictsituatie waarin ik terecht gekomen was. In de reacties kwamen toen wat interessante ideeën, waar ik op doordenk… De eerste doordenkpost vind je hier. In deze post gaat het over mild versus hard, met betrekking tot therapie. Ik ga vertellen waarom een erg milde benadering voor mij niet de manier was om mijn eigen patronen te doorbreken, en ook waar mildheid dan wel opdook in het proces.


Een verhaaltje. Het was donker, het was december. Ik had een week lang gehuild thuis, ik wist van ellende niet meer waar kruipen. Dirk was verdwenen, en in mijn hoofd lag een inzicht binnen handbereik. Een inzicht dat me de stuipen op het lijf joeg. Iets dat ik niet durfde denken, maar als het waar was, moest ik het wel denken en moest ik er wat mee doen. Liever geloofde ik in wat ik mezelf al een tijdje voorhield: dat Dirk voor me zorgde en er voor me was, dat ik gewoon een heel moeilijk iemand was waar moeilijk mee samen te leven viel waardoor hij er soms vandoor ging, maar dat was dan mijn schuld.

Op dat moment wist ik dat hij me soms expres de crisis in joeg, en genoot als ik – mezelf totaal niet herkennend – op de grond van de keuken hysterisch lag te huilen. Op dat moment wist ik dat ik, in gesprekken over zijn leugens die overduidelijk waren maar die hij niet wou toegeven, uit mijn lichaam trad om me te beschermen (het voelt alsof er een stofzuiger achter op je hoofd staat en je gewoon uit jezelf gezogen wordt, en jezelf vervolgens van ver kan zien – je krijgt het er koud van en je voelt je lichaam niet meer). Op dat moment wist ik dat het hem goed uit kwam als ik niet in mijn kracht was, en dat hij me subtiel pootje probeerde te lichten als ik hem te sterk werd. En zo veel dingen meer.

Nu weet ik wat er aan de hand was, maar toen zag ik al die dingen en wist ik dat er iets verschrikkelijks was wat alles met elkaar zou verbinden, maar dat verschrikkelijke kon ik niet grijpen, ik kon er de vinger niet op leggen. Maar het moest wel. Ik heb in paniek naar mijn lieve therapeute gebeld, die geen plaats had voor me. Twee weken later, hij was terug en ik had ontdekt dat ik zwanger was, hebben we het er over gehad. Ik zei dat ik het gevoel had gek te worden, en zij vertelde me dat het vast te maken had met zwangerschapshormonen, en dat Dirk best aardig is en veel lieve dingen voor me deed en dat ik begrip voor hem moest hebben en zijn groei en mild moest zijn en ook ten opzichte van mezelf, …

Er was toen wel degelijk iets verschrikkelijks aan de hand. Zowel met Dirk als met mezelf. Ik wist het en tegelijkertijd had ik hulp nodig om het te zien en te interpreteren. Mijn lieve, begripvolle therapeute die me elke week vertelde goed in en uit te ademen, en geloofde in de goedheid van alle mensen, heeft me toen niet kunnen helpen.

Ik ben in therapie gegaan bij mijn holistisch therapeute. Daar zie ik elke keer (om de zes weken, financiële redenen) alle hoeken van mijn ziel. Niet omdat ze me hard aanpakt of onvriendelijk is, maar omdat ze durft met mij die diepte in te gaan. Mijn blinde vlekken duidt. Me laat formuleren waarom ik een prooi ben geweest voor iemand als Dirk. Me vraagt waarom het in het klein opnieuw is gebeurd met de ondeugdelijke man.

Dat is wat ik nodig heb. Niet iemand die me zegt diep in en uit te ademen en een stukje chocola bij de koffie te nemen en lief te zijn voor mezelf.

Waarschijnlijk is het anders als je in therapie gaat omdat je het te druk hebt en te perfectionistisch bent (wat een uitstekende reden is voor therapie en om aan jezelf te werken!). Dan is het aanmanen tot mildheid waarschijnlijk een heel belangrijk element in de behandeling. Alhoewel ik me ook afvraag of het niet gepaard moet gaan met werken aan gedachtenpatronen. Ik heb bijvoorbeeld lang vast gezeten in een soort slachtofferrol (ik moet altijd alles, ik ben moe, ik ben in de steek gelaten, …). Op deze blog kreeg ik veel lief begrip, maar ook sommige reacties over mijn eigen verantwoordelijkheid opnemen en de dingen zelf in handen nemen. Toen ik dat eindelijk een beetje begon te doen, hielp dat ontzettend.

Als je gedachtenpatroon is dat je niet mild kan zijn voor jezelf, is dat wat doorbroken moet worden. En dan is mildheid een belangrijk item. Maar dat was bij mij niet zo, ik moest andere dingen leren. (En als ik die geleerd heb, wil ik ook nog wel eens leren mild te zijn voor mezelf.)

Ik had met mijn milde therapeute kunnen eindigen in die slachtofferrol, ze bevestigde telkens maar hoe erg het allemaal was en dat ik lief moest zijn voor mezelf. Ik kwam vervolgens bij iemand anders terecht die meteen gilde dat ik in ziekteverlof moest voor minstens een half jaar na wat ik meegemaakt had – ik ben nooit meer terug gegaan naar deze persoon. Er is me inderdaad iets ergs overkomen en ik mag best lief voor mezelf zijn om daar wat overheen te komen. Alleen neigt dat tot settelen in een slachtofferrol en maakt die slachtofferrol me heel kwetsbaar om in een gelijkaardige situatie te verzeilen, of te blijven hangen in die rol en te stagneren in mijn groei. Het deed pijn en ik was het soms spuugzat, maar ik ben blij dat ik bij mijn holistisch therapeute onder ogen heb moeten zien wat er met mijzelf aan de hand is waardoor ik me inderdaad heb laten gek maken door Dirk, gillend op de grond heb gelegen en me heb afgevraagd of ik dat zelf was die zich zo gedroeg, en bij alles wat er gebeurde dacht dat ik het verdiende omdat ik vast lastig en moeilijk was. Met Dirk is er iets absoluut niet pluis, maar ik heb moeten leren zien dat er met mij ook iets aan de hand is, aangezien ik me grondig heb laten vernietigen door hem.

Voor wat ik nodig had, is die harde aanpak efficiënt gebleken. Misschien omwille van hoe ik in elkaar zit. Maar vast nog meer omwille van de extreme situatie waarin ik in verzeild geraakt ben met Dirk, wat met name een destructieve relatie was met een man waarvan ik oprecht geloof dat hij een antisociale persoonlijkheidsstoornis heeft. Ik heb heus niet bij de therapeut gezeten omdat ik moe was, of omdat ik werk en gezin moeilijk kan combineren. Alle respect voor mensen die dat wel met hun therapeut bespreken, maar bij mij was en is er gewoon meer (of ander) werk aan de winkel.

Mildheid heeft in mijn verhaal een heel andere rol gekregen. Op een gegeven moment, niet eens zo gek lang geleden, heb ik in een yoga-les een soort doorbraak gevoeld in mezelf. Wat er toen o.a. stroomde was mildheid, naar mezelf toe, maar ook naar Dirk toe. Ik heb me hevig verzet tegen dat gevoel, maar tegelijkertijd wist en weet ik dat die mildheid op een gegeven moment ook nodig was in het proces van helen dat ik doormaak.

Ik vond dat stromende gevoel van mildheid heel heftig, moeilijk te plaatsen. Het was niet bepaald een gezellig soort mildheid. Het dwong me op zijn beurt ook weer los te komen van mezelf, gedachten en gevoelens los te laten, dingen weer in beweging te laten komen. Maar ook dat was heel hard voor me. Die mildheid doorbrak o.a. het zwart-wit-denken (Dirk zwart, ik wit) en liet me aanvoelen dat Dirk in se een zwaar beschadigd kind is dat niet anders kan dan anderen proberen kopje onder te duwen om zelf boven water te blijven.

Mildheid en het niet-oordelen maar gewoon liefdevol aanschouwen van de dingen, zijn in mijn ogen dus ongelooflijke belangrijke stappen in een heel intens proces. Maar het is geen gun-jezelf-maar-een stukje-chocola-mildheid. Het is het stevigere werk. Het is mildheid-na-inzicht. En ik denk dat dat voor mij dus pas kon komen toen ik ander werk gedaan had. Zoals in spiegels kijken en daar zien wat ik liever niet wou weten.

Ik geloof misschien wel dat een therapie die te vlug inzet op mildheid, minder effectief is. Of voor mij zou het zo zijn. Ik denk dat zelfinzicht een eerste, pijnlijke stap is. En ook als je bij de therapeut zit omdat je werk en gezin niet goed gecombineerd krijgt, en altijd moe bent en het druk hebt, is het misschien niet heel slecht om een keer de diepte in te gaan. Over waarom je het gevoel hebt geen keuzes te kunnen maken, of waarom je moeilijk de consequenties van je keuzes kan aanvaarden etc. Ik weet dat ik het zelf ook leuker vind als anderen zeggen: ‘o, dat heb ik ook!‘. Of ‘arme jij…‘ in al zijn varianten. Maar dat helpt me in se niet zoveel vooruit…

Nog even ter verheldering: de harde aanpak waar ik het over heb, is geen onaangename therapie. Ik kom meestal totaal hypomaan buiten, omdat ik in staat ben door die therapie mijn eigen processen te zien, inzicht te krijgen in mijn ziel, een volgende stap te zetten in mijn groei, periodes te duiden waar ik doorheen ben gegaan, … Ik vind het heel intens en heftig, maar het is niet zo dat mijn therapeute me eens flink de waarheid zegt en ik maar moet slikken. Het is eerder alsof ze als een soort wijze vrouw helpt om mijn inzicht geboren te laten worden.

In post 3 in dit reeksje, ga ik het over keuzes hebben. Keep posted :). Dit is de doordenkpost waar ik het langst op gekauwd heb omdat ik niet echt op tenen wil trappen, dus er is veel aan gesleuteld.

Drie inzichten die ik overhield aan een conflictsituatie

Een tijdje terug had ik een conflict met iemand, ik noem hem even Jos. Het conflict was ontstaan doordat ik niet meegegaan was in Jos zijn klaagzang over iemand anders. Ik had een beetje nuchter gereageerd op die klaagzang, waarop Jos zich onbegrepen voelde en zijn pijlen op mij richtte. Dat ging aanzienlijk over mijn grenzen en ik was er dagenlang trillerig niet-goed van. Wat vrij dom is, want ik heb wel iets beters te doen. Ik wist van mezelf dat ik authentiek had gehandeld in de situatie en door mijn reactie had geprobeerd Jos uit te nodigen tot een volwassen houding in plaats van hem te versterken in de houding van aanklager die hij op dat moment opnam (cfr. de dramadriehoek, interessant model om eens te googelen).

Ik weet van Jos dat hij in verschillende contexten, o.a. zijn huwelijk maar ook in werkcontexten, in dezelfde soep draait. Het is altijd iemand anders zijn schuld en het standaard zinnetje dat ik al jaren van hem hoor, is: ‘wat denken die wel’.

Zoals ik al zei, was ik even behoorlijk ontdaan omdat Jos over mijn grenzen was gegaan in zijn uithalen naar mij toen hij van mij niet de gehoopte reactie kreeg. Ik heb echter verschillende inzichten overgehouden aan de situatie.

Eerste inzicht

Patronen zijn kleverig. We verzeilen er voortdurend in en ze belemmeren heel veel intermenselijk verkeer. Heel veel conflicten gaan helemaal niet over wat ze lijken te gaan, maar over de onderliggende patronen. Ik word daar soms moe van. Ik merk in mijn omgeving een onderscheid tussen mensen die bereid zijn daar bij zichzelf naar te kijken, wat überpijnlijk kan zijn, en mensen die dit niet aandurven, – willen of -kunnen. Jos behoort tot die laatste soort. Het conflict dat we hadden was een spiegel waarmee hij een behoorlijke les over zijn eigen leven had kunnen leren, maar hij weigerde in de spiegel te kijken. Toen ik hem liet weten dat ik het heel onprettig en onterecht had gevonden hoe hij reageerde, weigerde hij daar op in te gaan. Ik heb zelf geprobeerd wel in de spiegel te kijken die de situatie me wou voorhouden, en ik zie dat ik Jos heb toegelaten over mijn grenzen te gaan. Ik had me in een eerder fase voor hem moeten afsluiten.

Tweede inzicht

Ik heb iemand nodig om me te gidsen, bij het zoeken van mijn weg uit de plakkerige patronen des levens, die vaak gepaard gaan met een gigantische blinde vlek. Daar komt mijn holistisch therapeute in beeld (wat nog steeds zweveriger klinkt dan het is). Ze is diegene die me de spiegel aanreikt en uitnodigt er in te kijken, telkens weer. Ik ben heel vroeger eens bij haar geweest (toen Dirk me verlaten had toen ik zwanger was van Peuterzoon, een soort generale repetitie zeg maar, want toen is hij terug gekomen), maar ik kon toen de waarheid niet aan. Ze bereidde me voor op het bestaan als alleenstaande mama, ze toonde me dat Dirk zijn verantwoordelijkheid niet kon opnemen, ze toonde me hoe destructief de relatie voor me was. Maar ik huilde alleen maar. Was ik toen wijs geweest, ik had Dirk niet laten terug komen en veel onheil zou me bespaard gebleven zijn. Maar ik was zwanger en zwak en moe en alles leek beter dan alleen bevallen. Dus ik ging weg bij haar, even hard huilend als dat ik er gekomen was. Ik smeekte Dirk om terug te komen. Ik weigerde in de spiegel te kijken. Ik heb er nog elke dag spijt van dat ik het toen niet kon.
Lilith schreef laatst een goed stuk over therapie. Ik heb lang een heel begripvolle therapeute gehad die vooral knikte en luisterde. Maar er gebeurde zo weinig. Nu heb ik de holistisch therapeute die me dwingt in de spiegel te kijken. Het doet pijn bepaalde dingen over mezelf onder ogen te zien. Maar als ik dat niet durf, ben ik een gewillig slachtoffer voor een nieuwe destructieve relatie en ander onheil. Ik weet nu dat je in het leven telkens in dezelfde situaties terecht komt, als je weigert te leren en zelf te veranderen.

Derde inzicht

Ik besef steeds meer dat het vertrek van Dirk, een geluk is geweest voor me. Dat ik het hele miserabele jaar dat er op volgde, niet alleen verdrietig was om zijn vertrek, maar vooral ook moest helen van de destructieve relatie die we hadden, waarin hij mijn ziel probeerde te vermorzelen door manipulatie, leugens, ons in financiële problemen te brengen, zijn verantwoordelijkheid te ontlopen, me vals te beschuldigen, dagenlang tegen me te zwijgen en dagenlang te verdwijnen. Ik heb te lang gedacht dat het allemaal mijn schuld was en schaamde me voor de mogelijkheid dat mijn gezinnetje kapot zou gaan, dus hield ik vol. Ten koste van mezelf. Laatst las ik in een tijdschrift een stukje over relaties met psychopaten. Ik ben er intussen zeer zeker van dat Dirk een antisociale persoonlijkheidsstoornis heeft. Er stond: ‘het zijn mensen die zichzelf boven water houden door anderen kopje onder te duwen’. Een betere samenvatting van onze relatie kan je niet hebben, en het herstel is nu, na anderhalf jaar, nog niet voltooid! Vorige winter wat ik zo gefrustreerd omdat ik eindeloos moe was, maar als ik er nu op terug kijk vind ik het jammer dat ik mezelf niet nog meer rust en zorg heb gegund.
Maar de situatie met Dirk heeft me dus gedwongen in spiegels te kijken. Ik heb dingen over mezelf geleerd die ik nooit had willen weten. Ik ben patronen aan het doorbreken die me soms met hun laatste krachten terug in hun macht proberen te krijgen.

Ik denk dat ik een wat afhankelijk iemand was die graag op de achtergrond bleef, liever niet zelf beslissingen (dus verantwoordelijkheid) nam, rechtstreeks contact vermeed, en altijd vond dat ze verdiende dat een ander de dingen wel zou oplossen of regelen. Intussen ben ik gedwongen sterker geweest dan ik dacht te kunnen zijn, sta ik op de voorgrond in mijn eigen leven, neem ik beslissingen en verantwoordelijkheid zonder me zelfs nog te willen verontschuldigen bij anderen, en regel ik van alles (en soms ook niets) en los ik dingen op (vaak met een zucht, hoor). En uiteraard zijn er ook periodes dat ik moe en flauw ben, maar toen ik laatst in een bepaalde situatie de reflex merkte bij mezelf ten rade te gaan – waar ik vroeger tien mensen hun mening zou vragen – wist ik dat het de goede kant op gaat.
Terug naar Jos
De situatie met Jos hield me een spiegel voor, triggerde wat inzichten, confronteerde me met de groei waar ik midden in zit. Soms heb ik het even gehad met dat gegroei, wil ik gewoon even dat het knopje ‘bewustzijn’ uit kan. Maar over het algemeen ben ik dankbaar en gelukkig en kan ik het vertrouwen opbrengen dat ik en dus ook mijn leven, de juiste kant uit evolueren. Mijn jongens groeien op met een ploetermoeder die in haar kracht komt in plaats van in een gezin waar de vader zijn geniepige destructieve invloed uitoefent. Dat is alvast een zegen. Toch?